"ΚΟΑ: Πολιτικοί εναντίον Πολιτισμού", αναδημοσίευση κειμένου της Τ. Βαρουχάκη

Αναδημοσίευση από tar.gr

«Πιστεύω ότι σε αυτούς τους πολύ δύσκολους και χαλεπούς καιρούς των μνημονίων και των περιορισμών των δημοσιονομικών, μπορεί κανείς αν επιστρατεύσει τους σωστούς ανθρώπους από το χώρο του πνεύματος και των τεχνών να κάνει πράγματα». 
 Ίσως ο  Υπουργός Πολιτισμού, που αναφέρει τα παραπάνω σε συνέντευξή του, να μην έχει παρακολουθήσει έστω και μια συναυλία της ΚΟΑ επί θητείας Βασίλη Χριστόπουλου. Ίσως να μην είχε την ευκαιρία να ακούσει κάποια συναυλία ούτε καν από τους περίφημους «κύκλους» που θέσπισε ο κ Χριστόπουλος. Αλήθεια τι να πρωτοθυμηθεί κανείς:  «¡Espana!» (I) , «Beethoven» «Νέοι Δημιουργοί και Αναδημιουργοί», «Δεκαπενθήμερο Γαλλικής μουσικής», «Brahms»…
Ίσως ο Υπουργός Πολιτισμού να μην είχε παραβρεθεί στις  συναυλίες της ΚΟΑ στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στις συναυλίες μουσικής δωματίου, όπερας, στις «συναυλίες –αφιερώματα»,  όπως πχ στην επετειακή για τα 70 χρόνια της ΚΟΑ,  το αφιέρωμα στον τ. Καλλιτεχνικό Διευθυντή της ΚΟΑ, Βύρωνα Φιδετζή (μια ακόμη ατράνταχτη απόδειξη ήθους).
Ίσως ο Υπουργός Πολιτισμού να θεωρεί ότι έχει «καλές προθέσεις» επί τη βάσει των οποίων υφίσταται η «νέα αντίληψη περί πολιτικής» που ευαγγελίζεται στην προσωπική του ιστοσελίδα. 

Αν όμως ήθελε να κάνει πράξη τα όσα  αναφέρει σε συνέντευξή του, τότε:
·       Δεν θα είχε αγνοήσει την από 29 Νοεμβρίου 2013 επιστολή του κατά κοινή ομολογία εξαιρετικά «επιτυχημένου» Καλλιτεχνικού Διευθυντή της ΚΟΑ, Αρχιμουσικού, Βασίλη Χριστόπουλου
·       Δεν θα ενέκρινε μόλις 450.000 κρατική επιχορήγηση αν λάβουμε υπ΄όψιν ότι η αντίστοιχη για το 2008 ήταν 1860.000!
·       Δεν θα χρωστούσε το  Κράτος στην ΚΟΑ περισσότερα από 400.000 Ευρώ (!) από επιδοτήσεις παρελθόντων ετών (2011-2013)
·       Θα είχε αλλάξει το καταστατικό της ΚΟΑ, το οποίο υφίσταται από το 1967!
·       Θα είχε καλύψει τις 27 κενές οργανικές θέσεις μουσικών εξαιτίας των οποίων χρειάζεται να μετακαλούνται μουσικοί (το οποίο συνεπάγεται υψηλό κόστος)
·       Το ΥΠ.ΠΟ. θα μπορούσε να πάρει θέση στην πρόταση Χριστόπουλου για επαναδιαπραγμάτευση της από το 2008 συμφωνίας της ΚΟΑ με τον Οργανισμό Μεγάρου Μουσικής Αθηνών,  (ΟΜΜΑ) σύμφωνα με την οποία η ΚΟΑ πληρώνει 10.000 Ευρώ μηνιαίως στο ΜΜΑ για ενοίκιο αίθουσας δοκιμών
·       Το ΥΠ.ΠΟ. θα μπορούσε να δώσει μια λύση, ώστε το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (που εποπτεύεται από το ΥΠ.ΠΟ) να μην παρακρατεί   από το Μάρτιο του 2012 το σύνολο των εσόδων  από τα εισιτήρια (ποσόν που ανέρχεται σε 443.805 ευρώ!)
·       Θα μπορούσε ο Υπουργός να εξετάσει την πρόταση Χριστόπουλου να γίνει η ΚΟΑ registent Orcestra στο ΜΜΑ αναλαμβάνοντας 4 δωρεάν παραγωγές του ΟΜΜΑ το χρόνο και παραχωρώντας ποσοστό επί των εισιτηρίων έναντι δωρεάν παραχώρησης αίθουσας δοκιμών
·       Θα είχε δεχθεί έστω «την τελευταία στιγμή» ο Υπουργός (ή άλλος εκπρόσωπος του ΥΠ.ΠΟ.) να συναντήσει τον κ Χριστόπουλο και δεν θα τον έφερναν στη δυσάρεστη θέση να μην έχει καμία ενημέρωση για το τι μέλλει γενέσθαι ούτε καν την τελευταία ημέρα της θητείας του!
·       Δεν θα ετίθετο στη διακριτική ευχέρεια ΜΟΝΟ του Χ ΥΠΟΥΡΓΟΥ να αποφασίζει για την  επιλογή Καλλιτεχνικού Διευθυντή, αλλά το ζήτημα θα ετίθετο στην κρίση Επιτροπής απαρτιζόμενης ΚΑΙ από μουσικούς (όπως πρότεινε ο απερχόμενος καλλιτεχνικός διευθυντής)
·      Στη συνέντευξη τύπου την Πέμπτη, 8 Μαΐου θα ανακοινωνόταν το θερινό πρόγραμμα και τα λοιπά σχέδια της Ορχήστρας. Όχι ο ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ του έργου της και η δυσάρεστη είδηση της λήξης της τριετούς θητείας του Καλλιτεχνικού Διευθυντή της ΚΟΑ και της (λίγες μέρες αργότερα)  αντικατάστασής του. Δεν είμαι ούτε τύποις, ούτε κατ΄ουσίαν αρμόδια  να κρίνω την νέα επιλογή. Θεωρητικά, θα μπορούσε  να είναι εξίσου καλή. Όμως τούτη τη στιγμή, θέλω να υπογραμμίσω το «άδοξο» (;) τέλος ενός πολλά υποσχόμενου Έργου. Εκεί έγκειται η  Αδικία.

Ίσως ο  Υπουργός Πολιτισμού να μην γνώριζε ότι η ΚΟΑ:
Α) Έκανε ένα πρωτοφανές στα χρονικά   «άνοιγμα στην κοινωνία».  Αντιγράφουμε από την ιστοσελίδα: «Πιο φιλόδοξο και διευρυμένο από ποτέ είναι φέτος το κοινωνικό και εκπαιδευτικό έργο της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών που επιμένει ότι η μουσική δεν είναι μία πολυτέλεια προορισμένη μόνον για μυημένους ή προνομιούχους, αλλά ένα αγαθό στο οποίο μπορούν και πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι»  http://www.koa.gr/gr/dikaioma_sti_mousiki#sthash.mx892sy9.dpuf
Ιδού μερικές από τις δράσεις που εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο:
* Εκπαιδευτικές επισκέψεις (συναυλίες και σεμινάρια) σε σχολεία και άλλες εκπαιδευτικές δομές  (τα οποία παρακολούθησαν περίπου 14.000 μαθητές και 1.600 σπουδαστές). Η ΚΟΑ υλοποίησε εκείνο που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο στο σχολικό πρόγραμμα με ευθύνη των αρμόδιων Υπουργείων,  Παιδείας και Πολιτισμού.
* Ομαδικές κρατήσεις μαθητών και σπουδαστών ωδείων, με  συμβολική τιμή εισιτηρίου των 3 ευρώ     ανά μαθητή/σπουδαστή και δωρεάν είσοδο για έναν συνοδό καθηγητή ανά δέκα παιδιά.  (http://www.koa.gr/gr/idikes_times_gia_mathitesspudastes_odeion#sthash.jJ1BGsy8.dpuf)
* Συναυλίες σε άσυλα (σε φυλακές, γηροκομεία, νοσοκομεία, συνεργασία με το «18 Ανω» κτλ) τις οποίες  παρακολούθησαν 2070 άτομα.
* Δωρεάν σεμινάρια
* Δωρεάν εισαγωγικές ομιλίες πριν τις συναυλίες για το κοινό
* Ανοικτές (στο κοινό) δοκιμές της ορχήστρας
* Συναυλίες σε πολλές άλλες πόλεις ανά την Επικράτεια
* Πρόγραμμα «άγονη γραμμή γόνιμη» με «50 επισκέψεις σε 21 νησιά κατά τη χειμερινή περίοδο»  http://www.koa.gr/gr/agoni_grammi_gonimi#sthash.gWwwthJP.dpuf

Β) Διεύρυνε τις συνεργασίες της  με εξαιρετικούς Αρχιμουσικούς εντός και εκτός συνόρων.
Εκτός του Βασίλη Χριστόπουλου, διηύθυναν την ΚΟΑ  οι [1] :
Χάιμε Μαρτίν, Δ. Αγραφιώτης, Ν Χαλιάσας, Β. Φιδετζής, Μίλτο Λογιάδης, Βλαδίμηρος Συμεωνίδης, Ανδρέας Τσελίκας, Γιάτσεκ Κάσπτσυκ, Αλέξανδρος Μυράτ, Ντάνιελ Καβκά, Λίζα Ξανθοπούλου, Λουκάς Καρυτινό, Κόλια Μπλάχερ, Νίκος Αθηναίος, Μύρωνας Μιχαηλίδης,  Μιχάλης Οικονόμου, Πασκάλ Ροφέ, Τσαρλς Ολιβιέρι-Μανρόου, Γιούραϊ Βαλτσουχά, Μάρκελλος Χρυσικόπουλος κ.ά.
Επίσης συνεργάστηκε με εξαιρετικούς σολίστ εντός και εκτός συνόρων καθώς και  χορωδιακά σύνολα.

Μόνος Αρμόδιος  για την τύχη αυτού του τόσο πετυχημένου Θεσμού και του μέχρι πρότινος σπάνιου ήθους και ικανοτήτων Καλλιτεχνικού του Διευθυντή, ίσως  να μην είναι σε θέση  να εκτιμήσει τους «ποιοτικούς δείκτες» που αναφέραμε παραπάνω. 
Τουλάχιστον όμως θα μπορούσε  να λάβει υπ΄όψιν  τους ποσοτικούς δείκτες που επετεύχθησαν επί θητείας Χριστόπουλου. Αναφέρουμε ενδεικτικά:
·       90% αύξηση εσόδων από εισιτήρια παρά την αισθητή  μείωση του κόστους τους
·       Έσοδα 235.000 για το 2013-2014 (έναντι 167.698 το 2010-11)
·       Εξοικονόμηση 100.000 από μεταστέγαση των γραφείων της ορχήστρας
·       Μείωση της αμοιβής των μετακαλούμενων καλλιτεχνών
Αν «άλλη αντίληψη περί πολιτικής» σημαίνει: το ΥΠ.ΠΟ. να «διαλύει» την ΚΟΑ και συγχρόνως να δαπανά ποσά για την αθλίας αισθητικής και ντροπιαστική για την προβολή της χώρα μας διοργάνωση της pop Eurovision
Αν «άλλη αντίληψη περί πολιτικής» σημαίνει:  το ΥΠ.ΠΟ. να «παύει» έναν «πολλά υποσχόμενο» καλλιτεχνικό διευθυντή καταστρέφοντας έναν καίριας σημασίας Θεσμό, τότε το μόνο που μπορεί να μας εγγυηθεί αυτή η «άλλη αντίληψη», είναι ένα δυσοίωνο μέλλον.
Στη πλαίσιο μιας τέτοιας καταστροφικής (και επώδυνης για την καθημερινότητά μας) πολιτικής, οι εμπλεκόμενοι δεν θα είναι σε θέση ούτε καν να ξεστομίσουν τη φράση που με τόση Αξιοπρέπεια διατύπωσε  ο κ Χριστόπουλος:  «φεύγω με βαριά καρδιά, αλλά ήσυχη της συνείδηση».

Τίνα Βαρουχάκηvarouchaki@gmail.com
Μάιος 2014

"Είμαστε σε Αδιέξοδο" Επιστολή εργαζόμενων στην Καμεράτα και ψήφισμα υποστήριξης από ομοσπονδίες και σωματεία

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ KAMΕΡΑΤΑ-ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

 Η ΚΑΜΕΡΑΤΑ-Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής ιδρύθηκε το 1994 από το Υπουργείο

Πολιτισμού και το Σύλλογο «Οι Φίλοι της Μουσικής» .

Σήμερα παραμένει η μοναδική ελληνική ορχήστρα με τόσο σημαντική διεθνή παρουσία. Παρ' όλη την πλούσια πολιτιστική και εκπαιδευτική της δράση, ζει εδώ και καιρό σε δύο παράλληλα σύμπαντα.

Από τη μία μεριά οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες δείχνουν τους κόπους και τις επίπονες προσπάθειες να καρποφορούν – βραβεία Diapason για τις ηχογραφήσεις της, εμφανίσεις σε μεγάλες αίθουσες της Ευρώπης, αναγνώριση από το διεθνή και εγχώριο Τύπο. Από την άλλη μεριά, είναι ευρέως γνωστό, ότι οι εργαζόμενοι διανύουν ήδη 4,5 μήνες απλήρωτοι, τους οφείλονται αποζημιώσεις εκτός έδρας από το Σεπτέμβριο 2013, καθώς και η καταβολή στους μουσικούς συγγενικών δικαιωμάτων που απορρέουν, βάσει σύμβασης, από εμπορική χρήση ηχογραφήσεων, βιντεοσκοπήσεων και ζωντανών τηλεοπτικών αναμεταδόσεων.

Σε όλο αυτό το διάστημα των μεγάλων οικονομικών δυσκολιών -από το Δεκέμβριο του 2012- και της ανέχειας για κάποιους από εμάς, δεν σταματήσαμε να εργαζόμαστε ούτε για μία ημέρα έχοντας πάντα ως κύριο μέλημά μας το καλό της Ορχήστρας. Εργαζόμαστε μάλιστα εδώ και καιρό με εντατικότερους και συχνά εξουθενωτικούς ρυθμούς κι αυτό γιατί η απώλεια χορηγιών και η μείωση της κρατικής επιχορήγησης μας υποχρεώνει να «ανοιχτούμε» σε περισσότερες δικές μας παραγωγές αλλά και σε αναζήτηση άλλων πόρων όπως τα προγράμματα ΕΣΠΑ. Παρότι οι παραπάνω δραστηριότητες απαιτούν άλλου είδους διοικητικές δομές, το διοικητικό προσωπικό τις έχει φέρει εις πέρας με πλήρη επιτυχία.

Σε ότι αφορά τις οικονομικές απολαβές μας, πρέπει να τονίσουμε πως έχουμε ήδη δεχθεί δύο μειώσεις στις αποδοχές μας, το 2009 και το 2011 σε ποσοστό έως 20%, πειθόμενοι από τα προγράμματα εξυγίανσης που μας παρουσίασε το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού.

Από το καλοκαίρι όμως του 2013 η κατάσταση έγινε αφόρητη. Οι πληρωμές καθυστερούν όλο και περισσότερο. Παράλληλα υπήρξε διοικητική κρίση με την παραίτηση του Προέδρου, Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, του Νομικού Συμβούλου και του Οικονομικού Διευθυντή το Μάιο του 2013. Και πάλι όμως οι εργαζόμενοι εργαστήκαμε σκληρά και καταφέραμε να φέρουμε εις πέρας παραγωγές όπως την όπερα «Alessandro» που πραγματοποιήθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών αλλά και σε πολλά θέατρα της Ευρώπης, σημειώνοντας εξαιρετική επιτυχία. Συνάμα η Καμεράτα επιλέχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού να ανοίξει τις επίσημες εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν για την ανάληψη της Ελληνικής Προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μία συναυλία στο «Palais desBeauxArts» των Βρυξελλών, έχοντας όλο της το προσωπικό απλήρωτο. Οι ίδιοι οι μουσικοί ανέλαβαν τα εκτός έδρας έξοδα τους.

Οι επίμονες εκκλήσεις μας, προφορικές και γραπτές, προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού έμειναν αναπάντητες. Αντιθέτως σε όλες τις απαιτήσεις, οι εργαζόμενοι σταθήκαμε στο ύψος των περιστάσεων. Τώρα, οκτώ μήνες μετά την ανάληψη καθηκόντων από τα νέα μέλη του ΔΣ και ενώ είμαστε απλήρωτοι από τον Οκτώβριο του 2013, μας ανακοινώνεται άλλο ένα σχέδιο εξυγίανσης με νέες μειώσεις μισθών έως και 27,5% -σύνολο που αγγίζει το 50%- σχέδιο που δεν φαίνεται να έχει καμία πιθανότητα επιτυχίας, όντας πρόχειρο και ατελές.

  ώρα πια δεν πειθόμαστε. Αυτοί είναι οι λόγοι που μας οδήγησαν στην επιλογή της επίσχεσης εργασίας. Δεν υπάρχει προγραμματισμένο κανένα βιώσιμο σχέδιο για την Ορχήστρα και εμείς δεν μπορούμε να ταξιδεύουμε πια στο άγνωστο, με βάρκα την ελπίδα. Οι επιλογές, μας κλείνουν τα σπίτια και μας οδηγούν στο γκρεμό.

Παρακαλούμε όσους διαβάσουν αυτό το κείμενο, να λάβουν σοβαρά υπόψιν τους ότι όλοι εμείς που προβήκαμε, μέσω της επίσχεσης, στην διεκδίκηση των δεδουλευμένων μας, δεν έχουμε πλέον τη δυνατότητα να αποπληρώσουμε βασικές βιοτικές μας ανάγκες και επιθυμούμε ειλικρινά την εξεύρεση μίας οριστικής λύσης για την βιωσιμότητα της Ορχήστρας. Καλούμε τη Διοίκηση του Οργανισμού να μην εξαντλείται σε υποσχέσεις και να επιδείξει ιδιαίτερη ευαισθησία για την διασφάλιση του μέλλοντος των εργαζομένων.

ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΕ ΑΔΙΕΞΟΔΟ

Για την κατάσταση στην ΚΟΑ: «Δεν θα κρατάω το στόμα μου κλειστό για να παραμείνω ισόβιος διευθυντής της ΚΟΑ»

Αναδημοσίευση από Εφημερίδα των Συντακτών 
Μετά τη μειωμένη και καθυστερούμενη επιχορήγηση, τις 27 κενές θέσεις μουσικών, τους απλήρωτους συνεργάτες και το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις με το Μέγαρο Μουσικής, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, πρώτη ορχήστρα της χώρας, δέχεται μία ακόμη σοβαρή απειλή: θα ανανεώσει ή όχι το υπουργείο τη θητεία του εξαίρετου καλλιτεχνικού της διευθυντή Βασίλη Χριστόπουλου;

Της Μαρίνας Κουβέλη

Η ορχήστρα διανύει την πιο λαμπερή της περίοδο. Το ρεπερτόριό της είναι πιο μελετημένο και ανοιχτό από ποτέ. Οι μουσικοί έχουν ξανανιώσει. Η εξωστρέφειά της και οι εξορμήσεις στην επαρχία και σε αποκλεισμένους πληθυσμούς την έφεραν σε απόσταση αναπνοής από τους μη παραδοσιακούς μουσικόφιλους. Τα εισιτήρια των συναυλιών της παρουσίασαν την τελευταία διετία -σε πλήρη κρίση- αύξηση κατά 90%. Τις, δε, γενικές τους πρόβες παρακολούθησαν το 2013 πάνω από 3.000 μαθητές σχολείων. Ο Βασίλης Χριστόπουλος, καλλιτεχνικός διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, είναι αδιαμφισβήτητα το πρόσωπο που οδήγησε την πρώτη ορχήστρα της χώρας στην αναγέννησή της. 

Κι, όμως, αντί για επιβράβευση εισπράττει εδώ και καιρό μια αδιανόητη αδιαφορία από ένα υπουργείο Πολιτισμού που ψαλιδίζει την επιχορήγηση, αρνείται να αντικαταστήσει τις δεκάδες κενές θέσεις μουσικών και «αδειάζει» την ορχήστρα σε ένα κενό αμφιβολίας, αφού δεν ξεκαθαρίζει αν τελικά θα ανανεώσει τη θητεία του Β. Χριστόπουλου που λήγει τον Μάιο.

Η συλλογή αντιφασιστικών έργων της Τέχνης Εν Κινήσει.

Πηγή έμπνευσης για την δημιουργία των έργων και την έκδοση αυτής της συλλογής, υπήρξε το εφιαλτικό σκηνικό που ζούμε τα τελευταία χρόνια. Η ανεργία, η φτώχεια, η ανασφάλεια, η άγρια επίθεση στα δικαιώματα λαού και νεολαίας, συνθέτουν αυτό το σκηνικό και είναι τα αποτελέσματα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, αλλά και της αποθράσυνσης της ελληνικής άρχουσας τάξης. Η οποία δεν διστάζει να προτάξει το φασισμό ως ένα από τα όπλα της, για την αντιμετώπιση των αγώνων των ντόπιων και μεταναστών εργαζομένων, των αγώνων του λαού μας.  

Η βαρβαρότητα που ζούμε και η ελπίδα για την ανατροπή της, έδωσαν τον τόνο και τις αποχρώσεις για να παραχθούν τα πρωτότυπα έργα (τραγούδια, εικαστικά, κείμενα, ποιήματα), της παρούσας συλλογής.

Στη συλλογή περιέχονται:

Τραγούδια και κείμενα:

1. Δημήτρης Καρούσος - Ζωντάνεψα τους τοίχους
2. Υπεραστικοί - Ο Ελληνάρας
3. Tzouran Tzouran - Τσέρι το φρίκουλο
4. Doughy Mug, MC Yinka, Παυλέας (JazzMatazz) - The road where Shehjad stood
5. Doughy Mug - Sickest of deeds
6. Common I feat. Lady N - Make it fire
7. Horse Attic - Built like a brick wall
8. Roadkill - Blame the strangers
9. Revolted Masses - Tale of a tortured soul
10. Lady Vanishes - Utoya
11. db-projekt - Η σιωπηλή συνενοχή
12. Υπεραστικοί - Του Αδόλφου τα εγγόνια
13. Μάκης Ζέρβας - "Αυτόν... τον βρωμιάρη..."

Εικαστικά:

1. Μάκης Ζέρβας - Τα πρόσωπα του φασισμού
2. Δανάη Μπάτση - Χωρίς τίτλο
3. Ορέστης Ρούτσος - Τάγμα εφόδου
4. Μαρία Στασινού - Χωρίς τίτλο
5. Χρυσάνθη Μούρτη, Χρήστος Σταυρακάκης - Τα πρόσωπα του τέρατος
6. Βασίλης Τσατσάνης - Αντίσταση 

Ποιήματα:

1. Διαμαντής Διαμαντίδης - Βλέπω στον ύπνο μου σκυλιά
2. Παυλέας - Έκλασε ο Χίτλερ

Κατεβάστε ολόκληρη τη συλλογή: link 1, link2

Ακούστε τα τραγούδια της συλλογής:  YouTube playlist

Ακούστε ή/και κατεβάστε τα τραγούδια της συλλογής: Soundcloud

Εκδήλωση - Μουσική Βραδιά: Τέχνη και Αντιφασιστικό κίνημα, 40 χρόνια από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου

Hanns Eisler, ο "Καρλ Μαρξ της μουσικής". Με αφορμή την παρουσίαση έργου του σήμερα στο Μέγαρο.

Επιστήθιος φίλος, καλλιτεχνικός και πολιτικός συνοδοιπόρος του Μπ. Μπρεχτ. Παραθέτουμε την ταινία "Σε ποιον ανήκει ο κόσμος" του 1932, με σενάριο του Μπρεχτ και μουσική του Eisler.
Πληροφορίες για την ταινία, στο blog της Λέσχης των Ισοπεδωτών

Αναδημοσίευση από άρθρο του Peter Schweinhardt. Διαβάστε το ολόκληρο ΕΔΩ.
Ο συνθέτης στρατευμένης μουσικής

Δεν μπορεί να γράφει κανείς πάντα αισιόδοξα τραγούδια. Κάτι τέτοιο θα ήταν, πρώτον, φοβερά βαρετό και δεύτερον, λανθασμένο (Hanns Eisler, 1962).

Η στρατευμένη μουσική του Eisler - ένα σημαντικό, αλλά μικρό κομμάτι του συνολικού του έργου, γραμμένο ουσιαστικά μεταξύ 1928 και 1937 ως άμεση ανταπόκριση στα αιτήματα της εποχής - είναι υπεύθυνη για το ακόλουθο παράδοξο στην μοίρα του συνθέτη: ακριβώς επειδή σφράγισε το είδος με τα υψηλής ποιότητας έργα του, έπεσε θύμα, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μιας, κατά αξιοθαύμαστο τρόπο, κοινής και στα δύο στρατόπεδα στάσης, η οποία ήθελε να περιορίσει το “ουσιώδες” του έργου του στο χώρο της στρατευμένης μουσικής.

Ο Eisler με τον Brecht, 1950

Ακόμη και σήμερα, και αφού το στρατευμένο τραγούδι είχε επιζήσει της διαίρεσης της Γερμανίας - στην Ανατολική Γερμανία ως μέσον ιστορικής αυτοεπιβεβαίωσης, στη Δυτική ως μουσικό μέσο διαμαρτυρίας της Αριστεράς κατά της δικής της μισητής κρατικής εξουσίας -, για πολλούς το κομμάτι αυτό του έργου του Eisler θεωρείται ως το μόνο, το οποίο προώρισται να μείνει στην Ιστορία. Τραγούδια και μπαλλάντες, η αιχμηρότητα των οποίων συνίστατο στη σύμπτωση μορφής και περιεχομένου την κατάλληλη στιγμή, μετατράπηκαν σε κομμάτια ρεπερτορίου, ή, για να το πούμε απλά: αυτά τα μεμονωμένα έργα του Eisler τραγουδιούνται υπερβολικά συχνά, για το λόγο, εκτός των άλλων, ότι κανείς ερμηνευτής δεν είναι σε θέση πια να συλλάβει τη σωστή -ερμηνευτικά - ατμόσφαιρα. Δικαίως λοιπόν ο Eckhard John ξεγυμνώνει πρώτα αυτά τα εξαιρετικά βολικά κλισέ, όσον αφορά την πρόσληψη του Eisler, στην πολεμική του με τίτλο “Ο Hanns Eisler και η στρατευμένη μουσική”, για να τα καταρρίψει στη συνέχεια: “Μόνον όταν ο Eisler γκρεμιστεί από τον ανδριάντα, όπου τον έχουν ανεβάσει και ελευθερωθεί από τους μουσειοφύλακές του, θα γίνει πάλι αισθητή η μουσική και αισθητική του επαναστατικότητα - ακόμη και ο πολιτικός δυναμισμός της” (John, 1998, 168).

Είναι καιρός πια να εξετάσουμε τα ίχνη της εμπλοκής της πολιτικής στη σύνθεση στο έργο του Eisler με μεγαλύτερη οξυδέρκεια· να ελευθερωθούμε από την εμμονή στο ύφος του στρατευμένου τραγουδιού. Όταν ο Eisler καταπιάνεται ξανά με το πολιτικό τραγούδι, είτε το τοποθετεί σε ένα ιστορικό πλαίσιο - όπως στις σκηνικές μουσικές για την Καταιγίδα [Sturm· 1957] και το Ατμόλουτρο [Schwitzbad· 1959] - είτε το αντιμετωπίζει με έναν πολύ πιο αμβλυμένο τρόπο, όντας στον απόηχο ακόμη των Χιτλερικών εμβατηρίων· όπως γράφει ο Bertolt Brecht στις 29.12.1948 στο Ημερολόγιο Εργασίας του, σε φιλικό και λίγο ειρωνικό τόνο: “[ο Eisler] εξιδανίκευσε την απέχθειά του για τη χυδαιότητα και τον πρωτογονισμό των εμβατηρίων μετατρέποντας το τραγούδι του μετώπου ενότητας σε συμφωνικό έργο” (ο Eisler είχε μόλις διασκευάσει το επιτυχημένο αυτό τραγούδι για μεγάλη ορχήστρα).

Είναι επίσης καιρός να αναλύσουμε, όσον αφορά τη συνθετική συμπεριφορά του Eisler μετά το 1948, την προσπάθειά του για αισθητικό και πολιτικό προσανατολισμό. Η αναζήτηση μιας άφθαρτης και νέας λαϊκής μουσικότητας και η όμορφη ουτοπία: να κάνει δημοφιλή τη μουσική του Arnold Schönberg· τα Νέα Γερμανικά Λαϊκά Τραγούδια και η Printemps allemand· η Καντάτα για το Συνέδριο του Κόμματος και τα Σοβαρά Τραγούδια · η επιθετική επαναστατική χειρονομία και η επιφυλακτική αυτοσυνείδηση: αυτοί είναι οι πόλοι που ορίζουν την περιοχή, όπου ο Eisler έδωσε τις, όχι μόνον μουσικές, μάχες του, στα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Επιστροφή στην αρχή

Ο "Καρλ Μαρξ της μουσικής”

“Αρχίζω σιγά-σιγά να πιστεύω, ότι δεν είναι καλό να σπουδάζει κανείς σύνθεση κοντά στον Schopenhauer. …πόσο εύκολα γίνεται κανείς Μαρξιστής” (Hanns Eisler, 1922).

“Είναι οδυνηρό να παρακολουθεί κανείς τις ωδίνες μιας νέας κοινωνικής τάξης. Πόσο θάρρος, ταλέντο, πειθαρχία, ηρωϊσμός, πόσο σκληρή εργασία, πόση εξυπνάδα και πόση βλακεία! (Hanns Eisler, 1953).

O Hanns Eisler δεν υπήρξε ποτέ μέλος οποιουδήποτε κομμουνιστικού κόμματος. Συνεπώς, η αρνητική απάντηση που έδωσε στη σχετική ερώτηση της “Επιτροπής αντι-Αμερικανικών Ενεργειών”, η οποία στα πλαίσια της αντικομμουνιστικής υστερίας στις ΗΠΑ μετά το τέλος του 2ου Παγκ. Πολέμου ανέκρινε (και τελικώς απέλασε) μεταξύ άλλων και τον Eisler, ήταν αντικειμενικά σωστή. Αντίθετα, παραμένει πέραν κάθε αμφισβητήσεως η μαρξιστική του κοσμοθεώρηση, ήδη από τα νεανικά του χρόνια, όπως και η συμπάθειά του στο κομμουνιστικό κίνημα, η οποία από τα μέσα της δεκαετίας του ’20 εκφράστηκε σε όλο και περισσότερες πολιτιστικές και πολιτικές δραστηριότητες (όταν ο επί κεφαλής της Επιτροπής περιέγραψε ως στόχο της ανάκρισης να αποκαλυφθεί ο Hanns Eisler ως ο Karl Marx της μουσικής ο συνθέτης απάντησε λακωνικά: “I would be flattered" [“Πολύ κολακευτικό”]). Η βαθιά γνώση, την οποία είχε, της λογοτεχνικής και μουσικής παράδοσης, καθώς και των φιλοσοφικών συστημάτων, ιδίως του Hegel και του Marx, συνδυάζονταν με τη χαρά του διαλόγου, με την ευχαρίστηση που αντλούσε από τον αντίλογο ενάντια σε άκριτες και άμετρα αμετακίνητες θέσεις. Δεν εκπλήσσει λοιπόν το γεγονός, ότι συχνά συγκρούστηκε για θέματα Αισθητικής με τους δογματικούς, με τους οποίους δεν τον συνέδεε τίποτε άλλο, εκτός από το ιδανικό της κομμουνιστικής κοινωνίας. Αγωνίστηκε με πάθος για μια δημιουργική σχέση με την κλασσική παράδοση, συγκρουόμενος έτσι με τους εκπροσώπους της κυρίαρχης σταλινικής πολιτικής στον Πολιτισμό. Δύο εξέχοντα παραδείγματα είναι εδώ οι περί Εξπρεσσιονισμού συζητήσεις των Γερμανών κομμουνιστών εξορίστων κατά τα έτη 1937 και 1938 και, 15 χρόνια αργότερα, οι έντονες διαμάχες με αφορμή το λιμπρέττο του Eisler για τον Johann Faustus. Oι επιθέσεις είχαν ως αφορμή το γεγονός, ότι ο Eisler ζωγράφιζε στο κείμενο - απομακρυνόμενος, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, από την εκδοχή του Goethe - ένα έντονα κριτικό πορτραίτο των Γερμανών διανοουμένων. Εκτός αυτού, πολλοί από τους μετέχοντες στις συζητήσεις ήταν αναγκασμένοι, για λόγους επιβίωσης, να παρουσιαστούν ως ακραιφνείς σταλινικοί, υπό τη σκιά των συγχρόνων μαζικών πολιτικών διωγμών. Αποκαρδιωμένος, όσον αφορά την πρόθεσή του να ολοκληρώσει την όπερα πάνω στο κείμενο του Faustus, ο Eisler αποτραβήχθηκε στη Βιέννη, ενώ για αρκετό καιρό παρέμενε ασαφές αν η ΣΔΓ θα επέτρεπε στο συνθέτη του εθνικού της ύμνου να επιστρέψει στη χώρα. Προπαντός αυτά τα γεγονότα - μαζί με κάποιες προφορικές διατυπώσεις του Eisler, καθώς και ορισμένα υφολογικά χαρακτηριστικά των τελευταίων του έργων - έδοσαν τροφή στη δημιουργία ενός ακόμη ‘πορτραίτου’ του Eisler, αυτό του κρυπτο-ανιστασιακού, τον οποίο η απογοήτευση οδήγησε σε κάμψη της δημιουργικότητας. Δύο παρατηρήσεις ως προς αυτό:

Πρώτον: ο Eisler δεν υπήρξε ποτέ ούτε ο συγκαλυμμένος εχθρός του καθεστώτος της ΣΔΓ ούτε ο ευκαιριακός υποστηρικτής της γραμμής του κόμματος: και τα δύο αντετίθεντο προς τις πεποιθήσεις και τα ιδανικά του. Τελούσε εν πλήρει συνειδήσει της ευθύνης του ως κρατικού λειτουργού της ΣΔΓ για την προς τα έξω εικόνα του Γερμανικού αυτού κράτους, από το οποίο και μόνον ανέμενε την πραγμάτωση των κοινωνικο-πολιτικών του ιδεωδών. Έτσι, κλείνει επιστολή του από τη Βιέννη με ημερομηνία 30.10.1953 στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΕΚ [Σοσιαλιστικό Ενωτικό Κόμμα] (προηγούνται παράπονα για τη μεταχείρηση που του επιφυλάχθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων των σχετικών με τον Faustus) με τα ακόλουθα λόγια: “Δεν μπορώ να φανταστώ τη θέση μου ως καλλιτέχνη παρά σε εκείνο το κομμάτι της Γερμανίας, όπου μπαίνουν τα νέα θεμέλια του Σοσιαλισμού”.

Δεύτερον: Η μουσική παραγωγή του Eisler με κανένα τρόπο δεν σταμάτησε μετά το 1948 · κινήθηκε όμως κατά κύριο λόγο στην περιοχή εκείνη, την οποία ο ίδιος ονόμαζε “εφαρμοσμένη μουσική” ["angewandte Musik"]. Σε αυτή συγκαταλέγονται, πέρα από απλά τραγούδια, για τα οποία υπήρχε πάντα μεγάλη ζήτηση, κυρίως σκηνική και κινηματογραφική μουσική, είδη δηλ. τα οποία είτε εκφεύγουν της δισκογραφικής αποτύπωσης είτε αφίστανται της έννοιας του έργου κατά την τρέχουσα μουσικολογική αντίληψη. Πράγματι, ο Eisler μιλά για δημιουργική κρίση και δυσκολία μουσικής παραγωγής στα χρόνια της ΣΔΓ, όμως, δηλώσεις του ιδίου περιεχομένου συναντώνται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’20. Σε καμμία από τις δύο περιπτώσεις τα παράπονα αυτά δεν αντιστοιχούν σε διακοπή της μουσικής παραγωγής.

Μεγάλο μέρος της μουσικής του Eisler περιμένει ακόμη να ανακαλυφθεί ή να γίνει αντικείμενο πιο προσεκτικών αναλύσεων. Εδώ ανήκουν, πέραν της πρώϊμης τραγουδιστικής παραγωγής και των σκηνικών και κινηματογραφικών μουσικών, τα έργα των χρόνων της ΣΔΓ. Αυτός ήταν ένας επιπλέον λόγος, για τον οποίο η επετειακή έκθεση στην Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου έρριξε το βάρος στην περίοδο μετά το 1948. Είναι βέβαια δύσκολο για κάποιον, ο οποίος έζησε με την εσωτερικευμένη ή εξωτερικευμένη δυσφορία απέναντι σε ένα καθεστώς, το οποίο είχε την κοσμοθεωρία του Eisler σαν σημαία, να διαμορφώσει μια απροκατάληπτη και συνεπώς ρεαλιστική εικόνα για το συνθέτη και για το αυθεντικά πολιτικό, στην ποιότητά του, έργο του. Αξίζει, παρ’όλα αυτά, να κατεβάσουμε τα σκονισμένα πορτραίτα του Eisler από τον τοίχο, να αφήσουμε το φως να φανερώσει τις λευκές κηλίδες, οι οποίες έχουν στο μεταξύ εμφανιστεί: “O Hanns Eisler δεν έχει ανάγκη να τον “σώσουμε”, αλλά: να τον ανακαλύπτουμε πάντα από την αρχή και να τον νοιώθουμε σαν αγκάθι στα πλευρά των εφησυχασμών μας” (Gülke, 1998).

Ο συνθέτης Ι. Ξενάκης περιγράφει τη μουσική των διαδηλώσεων. ""Πρόκειται για ένα συμβάν ιδιαιτέρως έντονο και ωραίο στην αγριότητά του"

Μιας και ο Σεπτέμβρης διαφαίνεται κινηματικά θερμός, με τις διαδηλώσεις να χρωματίζουν την πόλη ακόμα και ηχητικά, παραθέτουμε ένα απόσπασμα από ένα άρθρο του μεγάλου πρωτοποριακού (αντιστασιακού και μαρξιστή) Έλληνα συνθέτη, για τη "μουσική των διαδηλώσεων".

"Όλος ο κόσμος έχει παρατηρήσει τα ηχητικά φαινόμενα ενός μεγάλου πολιτικοποιημένου πλήθους δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Ο ανθρώπινος ποταμός απαγγέλλει ένα σύνθημα με ομόρφωνο ρυθμό. Έπειτα ένα άλλο σύνθημα ακούγεται από την κεφαλή της διαδήλωσης και μεταδίδεται ως την ουρά αντικαθιστώντας το πρώτο. Έτσι ένα κύμα μετάβασης ξεκινάει από την κεφαλή ως την ουρά. Η οχλοβοή γεμίζει την πόλη, η ανασταλτική δύναμη της φωνής και του ρυθμού είναι ύψιστη. Πρόκειται για ένα συμβάν ιδιαιτέρως έντονο και ωραίο στην αγριότητά του. Έπεται σημειώνεται η σύγκρουση των διαδηλωτών και του εχθρού. Ο άψογος ρυθμός του τελευταίου συνθήματος διασπάται σε ένα τεράστιο πλήθος από χαοτικές κραυγές που και αυτές διαδίδονται ως την ουρά. Ας φανταστούμε επιπλέον τις ριπές δεκάδων πολυβόλων και το συριγμό των σφαιρών που προσθέτουν τον τονισμό τους σε αυτή την ολοκληρωτική αταξία. Έπειτα, πολύ γρήγορα, το πλήθος διαλύεται και την ηχητική και οπτική κόλαση διαδέχεται μια εκρητική ηρεμία, γεμάτη απελπισία, θάνατο και σκόνη."

Από το άρθρο «Στοιχεία πιθανοτικών (στοχαστικών) μεθόδων μουσικής σύνθεσης» του Ι. Ξενάκη, το οποίο το αλιεύσαμε από το βιβλίο:

«ΙΑΝΝΗΣ ΞΕΝΆΚΗΣ

Κείμενα

Περί μουσικής και αρχιτεκτονικής»

Εκδόσεις: ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Επιλογή κειμένων – Μουσικολογική επιμέλεια: ΜΑΚΗΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

Μετάφραση: ΤΙΝΑ ΠΛΥΤΑ

Μουσική διαμαρτυρία στην Τουρκία με αυτοσχέδια "κατσαρολικά" όργανα! Από τα ομορφότερα τραγούδια διαμαρτυρίας..

Με αφορμή τη μαύρη επέτειο της 21ης Απριλίου: "Ιστορίες πίσω από τα τραγούδια της εξορίας 1967-1971"

Αναδημοσίευση από το TVXS 

 Ακούστε την "Κερατσινιώτισσα"

Την περίοδο 1967-1971 αγωνιστές πολιτικοί κρατούμενοι στη Λέρο έγραψαν, μελοποίησαν και τραγούδησαν 16 τραγούδια. Ένα πιστό αντίγραφο της παράνομης ηχογράφησης που έγινε με το κασετόφωνο του Χαρίλαου Φλωράκη στο στρατόπεδο Παρθενίου διασώθηκε. «Η μάνα του παρανόμου», «Ο Νικολός», «Σφύριξε». Ποια ιστορία κουβαλούν; Πως ηχογραφήθηκαν «κάτω από τη μύτη των χωροφυλάκων»; Πως διασώθηκε η κασέτα; Ο άνθρωπος με το ακορντεόν και πολιτικός εξόριστος της Χούντας στη Λέρο, Κυριάκος Υψηλάντης, μιλάει στο tvxs.gr και την Αγγελική Δημοπούλου για την παράνομη μουσική κομπανία της Λέρου.

Με αφορμή το θάνατο της Θάτσερ, τα οργισμένα τραγούδια που γράφτηκαν γι αυτήν.

Από το left.gr

Κυβέρνησε 11 ολόκληρα χρόνια εφαρμόζοντας την πιο αντιλαϊκή πολιτική στην μεταπολεμική περίοδο. Και ίσως είναι η πολιτικός που ενέπνευσε τα περισσότερα τραγούδια εναντίον της...

H Mάργαρετ Θάτσερ στα χρόνια της πολιτικής της διαδρομής κατέρριψε μια σειρά από ρεκόρ. Αποτέλεσε την πολιτικό, που κυβέρνησε 11 ολόκληρα χρόνια εφαρμόζοντας την πιο αντιλαϊκή πολιτική στην μεταπολεμική περίοδο.

Ένα από τα ρεκόρ της όμως είναι, ότι αποτελεί το πολιτικό πρόσωπο κατά του οποίου έχουν γραφτεί τα περισσότερα τραγούδια. Από τους Clash μέχρι τους Pink Floyd από τον Morrisey μέχρι τη Sinead O'Connor. Άλλα πολύ γνωστά, άλλα λιγότερο. Tα περισσότερα με άπειρες διασκευές.

Το σίγουρο πάντως είναι, ότι η μουσική σκηνή της Βρετανίας "πανηγύριζε" το θάνατό της χρόνια πριν.

Ο μακρύς κατάλογος των anti-Margaret songs:

The Clash: London Calling

Αναζητώντας το "Όλοι μαζί" μέσα από την παράδοση! Πολυφωνικό Ηπειρώτικο και Χαονία. Συνέντευξη του Αλέξανδρου Λαμπρίδη στη "ΣΑΦ/εαακ στο Μουσικό"

Αναζητώντας το «Όλοι μαζί» μέσα από την παράδοση!

Πολυφωνικό Ηπειρώτικο και Χαονία.

Συνέντευξη του Αλέξανδρου Λαμπρίδη στη «ΣΑΦ/εαακ στο Μουσικό»

Πλέον, η παραδοσιακή μουσική, κατεβαίνει από το σκονισμένο της ράφι και επιδιώκει να αποκτήσει το σύγχρονό της ρόλο, ειδικά στους κόλπους της νεολαίας. Όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν να μάθουν κάποιο παραδοσιακό όργανο (λύρα, τσαμπούνα, κανονάκι κ.α.), ενώ η παραδοσιακή μουσική έχει την τιμητική της σε πολλές νεολαιίστικες συνάξεις. 

Ενώ η Χρυσή Αυγή καπηλεύεται ό,τι έχει γεννηθεί στον Ελλαδικό χώρο, η προοδευτική νεολαία επιλέγει να εκφραστεί από το ρεμπέτικο, το ηπειρώτικο, τα κρητικά κ.α. Πολλοί καλλιτεχνές στους οποίους αναφέρονται μεγάλο κομμάτι των νέων σήμερα, Αγγελάκας, Θαν. Παπακωνσταντίνου, Χαρούλης, Χαίνηδες, Χειμερινοί Κολυμβητές κ.α., βρίσκονται σε έναν ενεργητικό διάλογο με την παράδοση και δανείζονται στοιχεία από αυτή.

Επειδή η παράδοση έχει ως γονιδιακό στοιχείο τη συλλογικότητα, τη συνδημιουργία, την έκφραση του βαθύτερου θυμικού μας, θεωρούμε ότι μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στις δύσκολες εποχές που περνάει ο τόπος. Για να μην ξαναμπεί λοιπόν η παραδοσιακή μουσική στο σεντούκι της ιστορίας και βρωμίσει ναφθαλίνη, αλλά και για να μην τη χαρίσουμε σε εθνικιστικές αντιλήψεις επιλέγουμε να ασχοληθούμε μαζί, αναδεικνύοντάς την. Εγκαινιάζουμε λοιπόν το αφιέρωμά μας αυτό με μια συνέντευξη από τον Αλέξανδρο Λαμπρίδη, μέλος και ψυχή του πολυφωνικού σχήματος «Χαονία».

Μία πρώτη ερώτηση: Γιατί πολυφωνικό και γιατί ηπειρώτικο; Και πείτε μας παράλληλα λίγα λόγια για την ομάδα Χαονία και το Πολυφωνικό σας καραβάνι.

Πολυφωνικό, γιατί είναι μια από τις πιο αρχετυπικές μουσικές παραδόσεις, απ τα ελάχιστα εναπομείναντα, τόσο παλαιά ζωντανά τεκμήρια του μουσικού πολιτισμού παγκόσμια. Και το απέριττο της φόρμας και ο φωνητικός της χαρακτήρας μας παραπέμπουν σε μία αρχετυπική και ριζιμιά έκφραση.Ηπειρώτικο, μια από τις σημαντικότερες μορφές λαϊκής πολυφωνίας στον κόσμο.Γιατί πρόκειται για ένα από τα πλέον εξελιγμένα είδη ως τετράφωνη πολυφωνία. Και ακριβώς επειδή διασώζει στα καθημάς τις ανημίτονες πεντατονικές κλίμακες είναι και ένα τεκμήριο, σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, της σχέσης της με τη δώρια αρμονία. Κυρίως όμως, και πολυφωνικό και Ηπειρώτικο, γιατί, παρότι που είναι τόσο παλιά μουσική παράδοση, πρεσβεύει ένα πολύ σύγχρονο αξιακό περιεχόμενο. Πρεσβεύει τη συλλογικότητα στο ήθος, την έκφραση, τη νοοτροπία, αυτά που κατά τη γνώμη μας, καθιστούν μία τόσο παλιά παράδοση, τόσο σύγχρονη. Την ανασύρουν από τη μνήμη για να την επαναφέρουν σαν σημερινό αίτημα. Σήμερα που αναζητάμε το όλοι μαζί, τώρα, στις συνθήκες της κρίσης που δεν έχουμε παρά ο ένας τον άλλον, στο πολυφωνικό τραγούδι, αυτό βρίσκει την έκφρασή του και σε επίπεδο έρμηνείας. Δεν υπάρχει πολυφωνικό τραγούδι σε ατομική βάση. Σε εποχές εξατομίκευσης και κατακερματισμού, το πολυφωνικό τραγούδι είναι αυτό που πρεσβεύει, τη συλλογικότητα και στη νοοτροπία, όχι μόνο στην ερμηνεία, και αυτό είναι κάτι το πολύ σημαντικό, το οποίο το διαφοροποιεί από μια σειρά εκφράσεις του μουσικού πολιτισμού. Το πολυφωνικό σύνολο «Χαονία» έτσι ξεκίνησε, σαν μια έκφραση μιας συλλογικότητας, μιας παρέας, που έψαχνε μαζί να τραγουδήσει, μαζί να ταξιδέψει, σαν αφορμή για ταξίδι. Και ήδη κλείνει 17 χρόνια αυτό το ταξίδι και ο πρώτος καρπός και μεγάλος σταθμός εκείνου του ταξιδιού ήταν το Πολυφωνικό Καραβάνι, που φέτος κλείνει τα 15 του χρόνια. Ξεκίνησε το ’99 από δυο μόνο περιοχές στην παραμεθώρια Ήπειρο και τώρα πια αγκαλιάζει στο διάβα του όλη την απόσταση που χωρίζει την καρδιά των Βαλκανίων, τη Φιλλιπούπολη της Βουλγαρίας, με την καρδιά των Βαλκανίων, τη Σικελία. 15 μέρες κάθε χρόνο, με πολυφωνικά σχήματα και ομίλους από επτά χώρες και με πολλά περάσματα συνόρων, ακόμα και σε περιοχές διασυνοριακά δύσβατες, εμείς επιμέναμε να ανοίγουμε σύνορα.

...παρότι που είναι τόσο παλιές μουσικές παραδόσεις, πρεσβεύουν ένα πολύ σύγχρονο αξιακό περιεχόμενο. Πρεσβεύουν τη συλλογικότητα στο ήθος, την έκφραση, τη νοοτροπία...

Σε εποχές που κάποιοι καλλιεργούσαν την ξενοφοβία, τον ρατσισμό, τον εθνικισμό, ιδιαίτερα στις παραμεθώριες περιοχές της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην Ήπειρο, εμείς επιμέναμε να φέρνουμε Αλβανούς εκεί που κάποιοι τους κυνηγούσαν και να αποδεικνύουμε ότι οι γέφυρες του πολιτισμού είναι πολύ πιο παλιές από τις σύγχρονες παραχαράξεις του λαϊκού πολιτισμού και τις περιχαράξεις των συνόρων. Και από την άλλη, το Κόσσοβο. Όταν εκεί Αλβανοί και Σέρβοι βρίσκονταν ακόμη σε εμπόλεμη κατάσταση, εμείς επιμέναμε να φέρνουμε Σέρβους και Αλβανούς για να τραγουδήσουν μαζί σε κοινές συναυλίες. Το Πολυφωνικό Καραβάνι ήταν το πρώτο που τα κατάφερε εκείνα τα χρόνια. Πολυφωνικό Καραβάνι λοιπόν  γιατί; Γιατί πέρα από το αντικείμενό του, το πολυφωνικό τραγούδι είναι πολυφωνικό και στις δράσεις του, στους τρόπους του. Δεν είναι απλά περιοδεύουσες συναυλίες, είναι μια σειρά δράσεων – συλλογικές επιτόπες καταγραφές, σεμινάρια, προβολές, παρουσιάσεις, περιήγηση, περιοδεύουσα ελεύθερη κατασκήνωση - που προσπαθούνε να κοινωνήσουν ό,τι έχει απομείνει ζωντανό από την αυθεντική ερμηνεία, να το μεταλαμπαδεύσουν σε νέους ανθρώπους, να τους μυήσουν και να αναζητήσουν σε αυτούς τους ιχνηλάτες του μέλλοντος. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό και σε μεγάλο βαθμό το έχουμε καταφέρει. Δηλαδή, στα 15 αυτά χρόνια, συνταξιδεύουν πολλοί άνθρωποι, νέοι, δίχως όρους καταγωγής, αλλά με κοινό τόπο το ρίγος του πολυφωνικού τραγουδιού, το μονάκριβο ανατρίχιασμα, που εκφράζονται μέσα από αυτό και το αναζητούν.

...το πιο συγκενές πεδίο της παράδοσης στο σύγχρονο κόσμο είναι ακριβώς αυτός ο κόσμος που αναζητά το «όλοι μαζί», από την πλατεία μέχρι οτιδήποτε άλλο...

Και εμείς ως ακροατές να ξέρετε ότι το βιώνουμε.

Έχετε πει στην εκπομή «το Αλάτι της γης», ότι επιδιώκετε, «το ηπειρώτικο τραγούδι να ανακτήσει το σύγχρονο αξιακό του περιεχόμενο. Το οποίο μιλάει για το «όλοι μαζί», την αξία της συλλογικότητας, στην έκφραση, το ήθος, τη νοοτροπία, τη δημιουργία.» Κάτι το οποίο το συναντάμε εκ νέου σήμερα, ειδικά τα τελευταία «μνημονιακά» χρόνια, στις πλατείες, όπου νεανικές παρέες μαζεύονται με μια κιθάρα και ένα ακκορντεόν, μέχρι και στα κουτούκια τα οποία κατακλύζονται πλέον από μικρά σχήματα με έμφαση στο παραδοσιακό και το ρεμπέτικο, χωρίς μικρόφωνα και απόσταση από τον κόσμο, κάνοντας όλους τους θαμόνες μια «παρέα». Συμφωνείτε με αυτή τη σύγκριση; Τελικά, η μουσική μπορεί να συγκροτήσει εκείνο το κοινωνικό κύτταρο στο οποίο βρίσκεται η «ελπίδα»;

Ο κοινός τόπος ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει σε πλατείες και σε στέκια, με αδιαμεσολάβητα, ατόφια γλέντια - που δεν τα καθηλώνουν και δεν περιορίζουν την παράδοση σε όρους αναπαράστασης, αλλά την κοινωνούν με ένα πηγαίο, άμεσο τρόπο,: δεν είναι το σχήμα της παράδοσης α;λλά η κοινωνία της. Είναι το ότι υπάρχει η παράδοση βιώνεται μέσα από κοινότητες. Μέσα εκεί επιβίωσε το δημοτικό τραγούδι όσο ακόμα υπήρχαν κοινότητες, κοινωνικές συλλογικότητες.  Σήμερα, όλες αυτές οι συλλογικές απόπειρες που ξεφυτρώνουν σε επίπεδο γειτονιάς, παράδειγμα: η «Λαμπηδόνα» στο Βύρωνα – δεν το κρίνω, το αναφέρω απλά ως παράδειγμα- μέχρι τις Τσαμπουνοσυνάξεις στις οποίες μαζεύονται εκατοντάδες άνθρωποι δίχως όρους καταγωγής, κάθε καλοκαιρι και σε άλλο νησί στο Αιγαίο ή εδώ στην Αθήνα, ή μέχρι τον Κλείδωνα στην Καισαριανή παλιότερα και τώρα στον Κολωνό, όλες αυτές είναι απόπειρες μικρών κοινοτήτων.

Κοινότητες που σιγά σιγά, σπερματικά, στήνονται γύρω από κοινούς τόπους. Είτε ευαισθησίας, είτε αναζήτησης, είτε έκφρασης, είτε αγώνα. Με αυτή την έννοια το πιο συγγενές πεδίο της παράδοσης στο σύγχρονο κόσμο είναι ακριβώς αυτός ο κόσμος που αναζητά το «όλοι μαζί», από τα ξέφωτα των πόλεων – τις πλαιτείες - μέχρι οπουδήποτε αλλού. Και ο αγωγός είναι αμφίδρομος,  το ένα παίρνει από το άλλο. Και ειναι πολύ σημαντικό όπου προσπάθειες που έχουν ως σημείο αναφοράς την παραδοσιακή μουσική έρχονται σε επαφή με ό,τι συμβαίνει σε επίπεδο κοινωνικής συλλογικότητας. Γιατί και οι ίδιες παίρνουν απο εκεί. Και οι ίδιες σε ένα βαθμό απογαλακτίζονται από ένα σχήμα που επιτάσσει συγκεκριμένους όρους διάθεσης της  παραδοσιακής μουσικής σήμερα, που τη νμουσειοποιεί – και προφανώς δεν εννοώ το Μουσείο Λαϊκών Οργάνων - και κυρίως την περικλείει σε συσκευασίες αναπαράστασης αγοραίου φολκλόρ. Στο αντίποδα τέτοιων προκρούστειων πρακτικών έχουμε αρκετά ελπιδοφόρα δείγματα γραφής πια. Για παράδειγμα, οι τηλεοπτικές εκπομπές  «Αλάτι της Γης», «Ελλήνων Δρώμενα», «Φωταψίες της Άλλης Όχθης» με την επιμονή ανάδειξης της παράδοσης σε σχέση με την καθημερινότητα των ανθρώπων, από τα ρούχα που φορούν ως τους χώρους όπου γλεντούν. Δίνουμε έναν ολόκληρο αγώνα για τους όρους επιβίωσης της παραδοσιακής μουσικής που έχουν τελικά άμεσα να κάνουν με το περιεχόμενό της και τη δυνατότητά της να υπάρξει σαν τέτοια και όχι σαν ένα στείρο σχήμα παράδοσης. Η ώσμωση που υπάρχει ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει σε πλατείες, γειτονιές και σε επίπεδο έκφρασης, ειδικά στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής, είναι πολύ αναγκαία αμφίδρομα.

Ποιος νομίζετε ότι είναι ο ρόλος σας; Να αναβιώνετε μια ξεχασμένη παράδοση, να βρίσκεστε μέσα στην παράδοση, ή να γεννάτε μια καινούρια; Και τι εννοώ: Στόχος σας είναι η δουλειά σας να έχει μια εθνομουσικολογική υφή, καταγράφοντας, ταξινομόντας και διαδίδοντας ένα μουσειακό, ξεχασμένο και άψυχο είδος, ή να το αναβιώσετε δίνοντάς του μια συγχρονική υπόσταση; Είστε δηλαδή ένα «φωνητικό μουσείο» ή κάτι άλλο;

Η υπόθεση της διάσωσης είναι υπόθεση της ίδιας της κοινωνίας. Όσο και να καταγράψεις, να ερευνήσεις, να διαδόσεις, αν πάψει να υπάρχει η κοινωνική δομή η οποία μπορεί να δίνει βάση επιβίωσης σε ένα μουσικό είδος, το οποίο θέλει έτσι και αλλιώς κοινωνικώ χώρο για να υπάρξει, αυτό δεν μπορεί να διασωθεί. Δε φτάνουν αυτά. Το σίγουρο είναι ότι κάθε προσπάθεια στο χώρο μας, και ιδιαίτερα στο πολυφωνικό τραγούδι - που είναι μια παράδοση σχετικά λίγο καταγεγγραμμένη σε σχέση με το φορτίο της και σε οριακή στιγμή σε σχέση για την επιβίωσή της - αν θέλει να έχει μια προβολή προς το μέλλον δεν μπορεί να παρακάμψει την έρευνα και την καταγραφή αλλά κυρίως με αυτά να τροφοδοτήσει τη διάδοση. Δεν είναι ζητούμενο η αναβίωση, για μας, ζητούμενο είναι η βίωση. Δε θα μπορέσουμε να ξαναζήσουμε ούτε σα βλάχα που πλένει στο ποτάμι, ούτε θα φύγουμε για την ξενιτιά με τον κυραντζή. Αλλά έχουμε τις δικές μας ξενιτιές και εδώ που ζούμε ακόμα, έχουμε το δικό μας πόνο, που κοινωνεί με τον πόνο των τραγουδιών. Και για μας πάντα ζητούμενο είναι το πως αυτά τα οποία πρεσβεύει το τραγούδι μπορούν να αγγίξουν τα δικά μας. Ειδάλλως, η αναπαράστασή του είναι μια υπόθεση την οποια έχουμε ζήσει και εμείς στην εμπειρία μας τα πρώτα χρόνια, είναι μια περιορισμένη σε συνέχεια προσπάθεια, η οποια γρήγορα φτάνει στον κορεσμό. Ούτε στείρα αναπαράσταση, ούτε δήθεν αναβίωση, το συλλογικό ζητούμενο είναι να βιώσουμε με τον τρόπο μας την παράδοση, να σμίξουμε την αλήθεια της με τη δική μας αλήθεια..

Το επιτυγχάνετε;

Ναι, αυτό είναι το πολύ ωραίο. Βλέπουμε παιδιά από διαφορετικές γενιές, καταγωγές, άλλους όρους στην προσέγγιση της παράδοσης να μπορούν να αναρριγούν με το πολυφωνικό τραγούδι, να εκφράζονται μέσα από αυτό, να το αναζητούν. Και αυτό συμβαίνει σήμερα ακόμα παραπάνω. Ενώ διδάσκω στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων τα τελευταία 17 χρόνια,  μου κάνει εντύπωση ότι τον τελευταίο χρόνο, σε συνθήκες κρίσης, έρχονται όλο και περισσότεροι άνθρωποι, μερικοί μάλιστα παλαιότεροι συνταξιδιώτες μας, οι οποίοι είχαν 7-8 χρόνια να τραγουδήσουν. Το αναζητούν. Και κουβεντιάζοντας μαζί τους, για τους λόγους της επιστροφής τους τους προσδιορίζουν πολύ απλά στο ότι εδώ νιώθουμε το «όλοι μαζί». Και αυτό είναι μεγάλη υπόθεση.

Όσον αφορά την παραδοσιακή μουσική, και ειδικά το είδος με το οποίο εσείς ασχολείστε, πιστεύετε ότι πρέπει να αναπαράγεται στην «αυθεντική» του εκδοχή ή επιδέχεται νεωτερικών προσεγγίσεων; Παράδειγμα, ο Γ. Αγγελάκας, σε ένα καινούριο του κομμάτι, το Σαράβαλο, χρησιμοποιεί το πολυφωνικό σχήμα Διώνη. Ποια είναι η γνώμη σας;

Το πολυφωνικό σχήμα ΔΙΩΝΗ, Ηπειρώτισσες που ζουν στη Θεσσαλονίκη, συμμετείχαν και στη μουσική που έκανε ο Γ. Αγγελάκας για την ταινία του Παντελή Βουλγαρη «Ψυχή Βαθιά» με φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς. Στη Θεσσαλονίκη δραστηριοποιείται και ένα άλλο εξαίρετο γυναικείο πολυφωνικό σχήμα, οι ΠΛΕΙΑΔΕΣ, με τις δικές του αναζητήσεις, Σε συνθήκες όχι πολυφωνικού σχήματος αλλά Εργαστηρίου Πολυφωνίας – αυτό δηλαδή που κάνουμε εδώ στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων, είναι να προσπαθούμε είναι αρχικά μάλλον να εξοικειωθούμε με την απαιτητικότητα και την αυστηρότητα της φόρμας, για να μπορέσουμε μετά, στον βαθμό που μπορούμε, να απελευθερωθούμε στη σχέση μας μαζί της.

...εμένα με ενδιαφέρει πάρα πολύ να ακούσω μια μαντινάδα και ας έχει μέσα στίχους ακόμα και για κινητά τηλέφωνα...

Σαν πολυφωνικό σύνολο «Χαονία», από την άλλη, έχουμε, αρκετά νωρίτερα από άλλους, αυτοσχεδιάσει σε δρόμους δημιουργικής πολυφωνίας, δισκογραφώντας μάλιστα σε ένα δίσκο των Χαϊνηδων, τον «Γητευτή και το Δρακοδόντι». Εκεί, αξιοποιώντας ως βάση μια πολυφωνική φόρμα, μελοποιήσαμε στίχους του Δημήτρη Αποστολάκη ενώ αποτυπώσαμε κι ένα δείγμα πολυφωνικού αυτοσχεδιασμού. Ανάλογες απόπειρες δημιουργικού αυτοσχεδιασμού πληθαίνουν στις εμφανίσεις μας με τα χρόνια. Ένα όνειρό μας είναι μπορέσουμε να εκφραστούμε και με τραγούδια τα οποία θα δημιουργηθούν τώρα. Όμως για να φτάσουμε εκεί, και αυτό να μην είναι άσχετο με το πολυφωνικό τραγούδι, θέλει μια πάρα πολύ μεγάλη εξοικείωση με τη φόρμα του πολυφωνικού τραγουδιού. Θέλει μία σεμνή μαθητεία. Γιατί υπάρχει και η λογική, η οποία συχνά συγχέει το έθνικ με την παραδοσιακή μουσική και τα βάζει όλα μέσα σε ένα σέικερ, το λέω σκληρά, με μόνο ζητούμενο να «πειράξουμε», με το, τελικά, εγωιστικό ήθος της παραλαβής και όχι της παράδοσης, ό,τι μας έφτασε ως εδώ. Όχι. Να πάρει από την οσμή μας, να πάρει από την αφή μας, να πάρει απ το βλέμμα μας, να πάρει από όλα μας, να γίνει δικό μας, αλλά αυτό να κρατάει το ήθος, όχι με τη συντηρητική έννοια, του τρόπου. Στην Ήπειρο, η κυρά Φρόσω, μια, μεγάλη μορφή του πολυφωνικού τραγουδιού, το έλεγε «πρεπιά». Το «πρέπος» του πολυφωνικού τραγουδιού. Αν το πρέπος του τραγουδιού υπάρχει, είναι ζητούμενο για όλους όσοι ασχολούμαστε με το πολυφωνικό τραγούδι πολλά χρόνια, όχι από μια άποψη αναπαράστασης, αλλα για να το ζήσουμε και να το κοινωνήσουμε σε άλλους, να καταφέρουμε να πάμε το τραγούδι παραπέρα. Πιο γενικά κι ίσως λιγάκι σχηματικά, με ενδιαφέρει πολύ να ακούσω μια σύγχρονη μαντινάδα και ας έχει μέσα στίχους ακόμα και για κινητά τηλέφωνα. Αρκεί να καταλάβω ότι ο άνθρωπος που την τραγουδάει έχει ζωντανή σχέση με την παράδοση, όχι βέβαια μόνο με τον τρόπο της αλλά και με το συλλογικό της ήθος. Δείτε ένα παράδειγμα: Για όσους ασχολούμαστε με την παράδοση, η Όλυμπος Καρπάθου, είναι σημείο αναφοράς, γιατί εκεί η μαντινάδα για να υπάρξει, είναι προϋπόθεση να είναι αυτοσχέδια εκείνη τη στιγμή. Δεν επαναλαμβάνεται. Έτσι η αυτοσχέδια λαϊκή ποιητική είναι μέρος της ζωντανής συλλογικής έκφρασης. Αυτό είναι ένα σημαντικό δείγμα της ζωντανής παράδοσης, υπογραμμίζοντας την έκφραση της παράδοσης σε χρόνο ενεστώτα. Όχι ο μυρηκασμός κάποιων παρελθόντων που αντικειμενικά δεν μπορείς ούτε να τα αναβιώσεις αλλά ούτε και να τα βιώσεις πια.

Με την άνοδο της Χ.Α. παρατηρούμε μια νέα «εθνική έπαρση», μια αναβίωση του «εθνικού φρονήματος». Κατ’ εμέ, σε μια κιτς, κακόγουστη εκδοχή, η οποία πατάει σε μία αφηρημένη, ανιστόριτη και υπεροπτική εκδοχή του «ελληνισμού» καταλήγοντας σε μια επικίνδυνη πατριδοκαπηλία. Στο ταξίδι σας αυτό πόσο μακριά είστε από τα «χάρτινα σημαιάκια» και τις «πλισέ φουστανέλες»; Τελικά, η ενασχόληση με την παράδοση και ο εθνικισμός είναι ή όχι συγκοινωνούντα δοχεία;

Η παράδοση έχει ταλαιπωρηθεί πάρα πολύ ιστορικά και ειδικά στην Ελλάδα από την επένδυσή της με κάθε μορφής εθνικισμούς. Να μην ξεχάσουμε ότι ολόκληρες γενιές στην εποχή της δικτατορίας απωθήθηκαν από την παράδοση ακριβώς γιατί είχε ταυτιστεί με τα καλαματιανά και τα τσάμικα των συνταγματαρχών, μέσα από τη διαμόρφωση κοινωνικής συνείδησης από τα πρώτα χρόνια της Κρατικής Τηλεόρασης. Αν δεν υπήρχαν περιπτώσεις οι οποίες λειτούργησαν καταλυτικά στην επαφή της τότε γενιάς αμφισβήτησης με την παράδοση θα είχε τραυματιστεί και θα είχε υπήρχε ασυνέχεια στο σώμα της δικής μας μουσικής. 

Αν δεν υπήρχαν δηλαδή ο Διονύσης Σαββόπουλος που έπαιξε ρόλο καταλύτη, η Δόμνα Σαμίου, ο Τάσος Χαλκιάς, ο Νίκος Ξυλούρης, η Μαρίζα Κωχ, μορφές τέτοιες που μπόρεσαν να ωσμώσουν το πνεύμα της αμφισβήτησης της εποχής με το σώμα της παράδοσης. Αυτή η διαπάλη των ιδεών στην παράδοση είναι διαρκής και ταλανίζει με το δικό της τρόπο κάθε φορά.

Ας πούμε, στο Ηπειρώτικο Πολυφωνικό Τραγούδι έχουμε ταλαιπωρηθεί αρκετά από τις εθνικιστικές

αντιλήψεις και εντός και εκτός των συνόρων. Από τη μια μεριά κάποιοι επέμεναν για μια δήθεν μονογέννεση της παγκόσμιας πολυφωνίας σε κάποιο βουνό στην Ήπειρο, πράγμα που φυσικά ούτε τεκμαίρεται ούτε και ισχύει, και από την άλλη πλευρά των συνόρων, στην Αλβανία, κάποιοι  δήθεν ταγοί της παγκόσμιας πολυφωνίας, θεωρούν ότι εμείς είμαστε οι μεταπράτες, εισαγωγείς του δικού τους τραγουδιού αντιγράφοντας ένα δήθεν εθνικό τους τραγούδι. Το καραβάνι και όλη μας η προσέγγιση ειδικά στο πολυφωνικό τραγούδι είναι ακριβώς στη λογική της ιχνηλασίας πάνω στις γέφυρες που σμίγουν τους λαϊκούς πολιτισμούς πέρα από τα σύνορα όχι μόνο τα κρατικά αλλά και των αντιλήψεων και των ιδεολογημάτων. Οι εθνικιστικές αντιλήψεις σε μεγάλο βαθμό έπονται των παραδόσεων αυτών. Και πολύ περισσότερο οι κρατικές περιχαράξεις και οι αναφορές των εθνικών πολιτισμών σε κρατικούς πολιτισμούς. Η αλήθεια είναι ότι η παράδοση είναι διαχρονικά πρόσφορος χώρος για να επενδύουν οι εθνικιστές, πόσο μάλλον σήμερα. Εγώ βρέθηκα σε εξαιρετικά αμήχανη θέση όταν κατέθετα φέτος εκ μέρους της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας, όπου εκλέγομαι ως Έφορος Πολιτισμού, στεφάνι στο Σούλι. Και ξαφνικά έρχεται υποψήφιος της Χρυσής Αυγής για να μου δώσει συγχαρητήρια για την προσπάθεια που κάνω στην παράδοση, με το Πολυφωνικό Καραβάνι, τις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές στον 902.. Ο χώρος αυτός, προσπαθεί να ιδιοποιηθεί και την παράδοση. Ευτυχώς δεν έχει βρει ανθρώπους ενεργούς στο χώρο μας που να παίξουν ακόμα τέτοιο ρόλο. Η αλήθεια είναι όμως ότι πρόκειται για ένα χώρο που ποντάρει σε αντανακλαστικά καλλιεργημένα για χρόνια από τον κυρίαρχο πολιτισμό και την κυρίαρχη αντίληψη για την παράδοση, και που καλλιεργεί στο υπογάστριο του εθνικισμού ένα προνομιακό χώρο επέλασης του νεοφασιστικού τερατουργήματος, της «Χ.Α.». Όμως, η ίδια η κοινωνική φύση της παράδοσης είναι και το μεγάλο της ανάχωμα απέναντι σε εκείνους που στρέφονται ενάντια στην ίδια την κοινωνία.

Γι αυτό πρέπει να μην την αποποιούμαστε αλλά να επενδύουμε στην παράδοση.

Η παράδοση είναι του λαού μας, είίναι λαϊκή παράδοση, η γνώση της είναι στοιχείο της συλλογικής αυτογνωσίας Ένας διάλογος δεκαετιών διακρίνει τη λαϊκότητα από την εθνικότητα στο χώρο του λαϊκού πολιτισμού. Και εδώ μιλάμε για παραδόσεις οι οποίες προηγούνται πολύ του ιστορικού εθνικού προσδιορισμού. Και σε αυτό, το πολυφωνικό τραγούδι είναι ενδεικτικό λόγω της παλαιότητάς του. Είναι ένας χώρος που δεν αντέχει σε κτητικότητες έτσι και αλλιώς, προϋποθέτει ακριβώς την κοινοκτημοσύνη του, τη δοτικότητά του. Το πολυφωνικό τραγούδι είναι, κατά κάποιο τρόπο, το αγριολούλουδο του λαϊκού πολιτισμού. Επιβίωσε δίπλα και πέρα από τα σύνορα, σε περιοχές της γεωγραφικής απομόνωσης και της κοινωνικής περιθωριοποίησης, διέσωσε και σχεδόν ανομολόγητες θεματικές δυσεύρετες στο σώμα της όλης παράδοσης, επέδειξε μια σπάνια ανθεκτικότητα στην αποσιώπηση χρόνων για να φτάνει σήμερα να ανοίγει σαν ένα πολιτιστικό διαβατήριο αδιάβατα σύνορα, ανάμεσα στα κράτη αλλά και ανάμεσα στους ανθρώπους. Η πολυφωνική παράδοση, λοιπόν, δεν χρειάζεται καμία επένδυση αλλά διαφύλαξη της συλλογικής της κληρονομιάς και της δοτικής της νοοτροπίας.

Φαντάζομαι ότι και η επαφή της ελληνικής παράδοσης με άλλους πολιτισμούς οι οποίοι είναι «εχθρικοί» ως προς τους εθνικιστές, πχ ο Τούρκικος, ο Αλβανικός, ο Βουλγάρικος κ.α., είναι κάτι το οποίο δεν μπορούν να αποδεχτούν οι εθνικιστές άρα να την υιοθετήσουν ολόπλευρα.

Αυτή ακριβώς είναι και η λογική του πολυφωνικού καραβανιού. Ότι δηλαδή είναι μια υπερόρια παράδοση, δηλαδή ξεπερνάει τα όρια. Είανι το μονοπάτι που μας ενώνει. Αυτό.. το ξεπέρασμα των συνόρων.

...Δεν είναι ζητούμενο η αναβίωση, για μας, ζητούμενο είναι η βίωση...

Η πολιτεία στέκεται αρωγός στην προσπάθειά σας; Και στους καιρούς της κρίσης πρακτικά πως τα βγάζετε πέρα;

Είναι πολύ τραυματική η σχέση με το υπουργείο, το λεγόμενο κάποτε «πολιτισμού», το οποίο σήμερα ούτε καν έτσι λέγεται. Και επειδή έχουν κάποια σημασία τα ονόματα, μόλις χθες συζητούσα, με αφορμή μια συναυλία που διοργανώνεται την Τρίτη 02/04 στην πλατεία Κλαυθμώνος, για τη μετονομασία της διεύθυνσης της νεώτερης πολιτιστικής κληρονομιάς σε διεύθυνση νεώτερου πολιτιστικού αποθέματος. Παλιά λεγόταν λαϊκής παράδοσης, μετά έγινε πολιτιστική κληρονομιά και τώρα πολιτιστικό απόθεμα. Υπάρχει μία αντίληψη που υποδηλώνεται με τις αλλαγές αυτές στην ονοματοδοσία. Η πολιτεία είναι απούσα. Όχι μόνο την εποχή της κρίσης, πολύ πριν από αυτή. Οι προσπάθειες ζωντανής παράδοσης σε όλη την Ελλάδα δεν χωράνε στις προθήκες ούτε του «μεγαροποιημένου» πολιτισμού ούτε του «φεστιβαλιζόμενου» πολιτισμού. Δεν μπορούν να επενδύσουν εκεί γιατί είναι πολύ μακριά από τα δικά τους «θέλω». Είναι προσπάθειες οι οποίες είναι γατζωμένες κυριολεκτικά στην άγονη γραμμή είτε του Αιγαίου είτε την παραμεθόρια Ελλάδα. Εκεί δυστυχώς η πολιτεία δεν έφτασε ποτέ. Η κρίση όλο αυτό ήρθε και το αποτέλειωσε. Δηλαδή και πάγιες ανάγκες φορέων που η ίδια δημιούργησε και στήριξε δυστυχώς δεν τις καλύπτει. Με αποτέλεσμα, πολλές μάχιμες προσπάθειες να εκτίθενται σε ρίσκα και κινδύνους δυσανάλογους με οποιαδήποτε προοπτική στο έργο τους. Η αλήθεια είναι ότι η πολιτεία, αν προσδιορίζεται ως Υπουργείο Πολιτισμού, στην πολιτιστική κληρονομιά είναι δυστυχώς εκκωφαντικά απούσα, ολοένα και περισσότερο. Αυτό είναι τραγικό στις μέρες μας ειδικά.  Από την άλλη, οι τοπικές κοινωνίες, όπως εκφράζονται μέσα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ακριβώς επειδή είναι πολύ πιο κοντά αντικειμενικά, όχι υποχρεωτικά υποκειμενικά, στις τοπική πολιτιστική δημιουργία και την τοπική παράδοση πολλές φορές προσπάθησαν να αναπληρώσουν την απουσία του ΥΠ.ΠΟ. δίνοντας στήριξη για να υπάρχουν μια σειρά θεσμοί. Δηλαδή, για παράδειγμα, οι Παγκυκλαδικές Συναντήσεις Λαϊκών Πνευστών, που είναι ένας θεσμός λίγο νεώτερος από το πολυφωνικό καραβάνι, αν δεν υπήρχε η στήριξη της Νομαρχίας Κυκλάδων δε θα συνέβαινε. Το Πολυφωνικό Καραβάνι πολλά χρόνια στηρίχτηκε στη συμμετοχή των Δήμων και τον νομαρχιών της παραμεθώριας Ηπείρου. Τώρα όμως οι οικονομικές δυνατότητες τέτοιων φορέων είναι απελπιστικές. Σήμερα εξωθούνται να απολύσουν υπαλλήλους με βάση τις επιταγές του μνημονίου και της τρόικας. Ο πολιτισμός, σε αυτή τη μάχη, συνήθως δεν συμπεριλαμβάνεται στη γραμμή άμυνας. Όμως, η λαϊκή μας παράδοση, ακόμα και σε τέτοιες συνθήκες, δεν παραδίδεται! Γιατί η συνέχειά της δεν είναι τελικά υπόθεση επιχορηγήσεων αλλά της ίδιας της κοινωνίας.. Αγωνιζόμαστε ενάντια στην περιφρόνηση της πολιτείας απέναντι στη ζώσα παράδοση, όχι περιοριζόμενοι στην καταγγελία της πολιτικής του εκάστοτε ΥΠ.ΠΟ. αλλά .δυναμώνοντας την ίδια μας την κοινωνία. Όλοι μαζί μπορούμε καλύτερα. Χάρη σε αυτή την πολύ απλή αλήθεια επιβιώνουμε και πορευόμαστε, ακόμα και σήμερα, πολύ περισσότερο σήμερα, που χωρίς αυτό το όλοι μαζί, είμαστε χαμένοι….

eaak-mousiko.blogspot.gr